MDR Hulpmiddelen naar maat
MDR Hulpmiddelen naar maat
Hulpmiddelen naar maat gemaakt.
Definitie MDR “hulpmiddel naar maat”:
een hulpmiddel dat speciaal is vervaardigd volgens een schriftelijk voorschrift van eenieder die daartoe op grond van zijn beroepskwalificatie volgens het nationale recht is gemachtigd, welk voorschrift onder zijn verantwoordelijkheid, specifieke ontwerpkenmerken geeft, en dat is bestemd om uitsluitend door een bepaalde patiënt te worden gebruikt om tegemoet te komen aan zijn individuele situatie en behoeften.


In massa geproduceerde medische hulpmiddelen die moeten worden aangepast om te voldoen aan de specifieke eisen van een professionele gebruiker en hulpmiddelen die met behulp van industriƫle productieprocessen in massa worden geproduceerd overeenkomstig de schriftelijke voorschriften van daartoe gemachtigde personen, worden echter niet als hulpmiddelen naar maat beschouwd.
Hulpmiddelen naar maat gemaakt onder de MDR, na 26 mei 2021
In de MDR is ānaar maat gemaaktā Ā ingedikt en niet meer Ā gericht op Ā de aanwending ā gebruikt door ƩƩn persoon ā maar meer op de maakwijze. Alleen als een product gemaakt wordt op een ambachtelijke wijze ā dus zonder dat de fabrikant daarbij een kwaliteitsmanagementsysteem inzet ā is ānaar maat gemaaktā aan de orde. De beoogde werking kan dan vooraf niet getoetst worden. Wel zijn alle vereisten ten aanzien van veiligheid en conformiteit volledig van kracht en moet de fabrikant het hulpmiddel blijven volgen nadat dit in gebruik genomen is (zie onder PMS, Post Marketing Surveillance).
Hulpmiddelen naar maat gemaakt onder de MDD, voor 26 mei 2021
In het verleden werd de status ānaar maat gemaaktā of āmaatwerkā Ā veelal gebruikt indien het hulpmiddel voor ƩƩn bepaalde gebruiker bestemd was en vanwege dat gegeven uniek was. Er was dan een schriftelijk voorschrift nodig van een daartoe bevoegd professional om het hulpmiddel naar maat te maken waarbij deze professional de afwijkingen t.o.v. een op de markt verkrijgbaar hulpmiddel schriftelijk vastlegde. Vervolgens had de fabrikant van het naar maat gemaakte hulpmiddel vrijstellingen op een aantal onderdelen van de oude richtlijn; zo was er geen CE-label nodig en ontbrak de noodzaak de werking van het product vóór ingebruikname te onderbouwen met klinische gegevens.
Toetsing hulpmiddel naar maat, wat moet er plaatsvinden?
De daar te bevoegde professional die de MDR toetsing voor de uitzondering uitvoert āhulpmiddelĀ naar maat gemaaktā,, moet de argumenten voor dat besluit schriftelijk vastleggen, aangeven wat de specifieke kenmerken van het hulpmiddel zijn en motiveren waarom niet met een individueel CE-hulpmiddel zoals op de markt is, kan worden volstaan.
Daarnaast moet ook elk āambachtelijk naar maat gemaaktā hulpmiddel door de producent/fabrikant gevolgd worden gedurende de volledige gebruiksperiode, zie hiervoorĀ PMS en klinische evaluatie. Voorwaarde persoon toetsing, De fabrikant van het āambachtelijk naar maat gemaakt hulpmiddelā moet beschikken over uitgebreide ervaring in de betreffende sector van minimaal twee jaar. Uit het aan te leggen dossier moet blijken dat het product aan alle conformiteits- en veiligheidseisen voldoet. De toetser zal gebruik kunnen maken van het door Firevaned stroomschema.Hulpmiddelen aanpassenĀ
De fabrikant van het āambachtelijk naar maat gemaakt hulpmiddelā moet beschikken over uitgebreide ervaring in de betreffende sector van minimaal twee jaar. Uit het aan te leggen dossier moet blijken dat het product aan alle conformiteits- en veiligheidseisen voldoet [2]Gevolg van deze indikking is dat veel hulpmiddelen die nu nog ānaar maat gemaaktā of āmaatwerkā genoemd worden, straks weliswaar individuele hulpmiddelen zijn en blijven, doch niet āambachtelijk naar maatā gemaakt zijn en wel over een CE-label zullen beschikken[3].
Het is aan zorgverleners om correcte terminologie te gebruiken bij het stellen van de indicatie en in de communicatie over een hulpmiddel voor een individu. Relevante termen hierbij zijnĀ [4]:- individueel hulpmiddel
verzamelnaam voor een hulpmiddel bestemd voor gebruik door ƩƩn persoon, onderverdeeld in;- ambachtelijk naar maat gemaakt hulpmiddel
hulpmiddel bestemd voor gebruik door ƩƩn persoon, in overeenstemming met een geschreven voorschrift waarin vastgesteld de speciale ontwerpkenmerken, dat zich richt op specifieke anatomisch-fysiologische eigenschappen van de gebruiker. Het hulpmiddel mag niet gemaakt zijn op basis van industriƫle productieprocessen en de anatomisch-fysiologische kenmerken kunnen niet worden vastgesteld door de fabrikant; - gepersonaliseerd hulpmiddel
een hulpmiddel bestemd voor gebruik door ƩƩn persoon, gemaakt op basis van een standaard template of basismodel of een gespecificeerde ontwerprange; - aanpasbaar hulpmiddel
een in serie gemaakt hulpmiddel dat moet worden aangepast of samengesteld voor die Ʃne gebruiker;
- ambachtelijk naar maat gemaakt hulpmiddel
- seriematig vervaardigd hulpmiddel
hulpmiddel geproduceerd in een continu productieproces of homogene productiebatch.
Ziekenhuizen, zorginstellingen of cliƫnten hebben de mogelijkheid om medische hulpmiddelen voor de (revalidatie)behandeling, zelf te (laten) fabriceren. Het gaat dan bv. om individuele producten die niet in de handel verkrijgbaar zijn, bijv: test- of oefenapparaten, inlegzolen, etc. die niet in de handel verkrijgbaar zijn. In principe krijgt deze producten in de MDR dan een status afgeleid van die van fabrikant van dat hulpmiddel, waarbij echter niet aan alle eisen die gelden voor een fabrikant van een CE-gelabeld product, hoeft te worden voldaan. Deze uitzondering is van toepassing voor wanneer voldaan wordt aan alle van de volgende eisen:
- het hulpmiddel wordt niet overgedragen aan een andere rechtspersoon;
- het hulpmiddel wordt vervaardigd en gebruikt met inachtneming van een passend kwaliteitsmanagementsysteem;
- er is geen voor dit doel bruikbaar hulpmiddel op de markt (CE-gelabeld);
- de zorginstelling moet de bevoegde autoriteit kunnen toelichten dat het noodzakelijk was een eigen product te maken;
- de zorginstelling stelt een algemeen toegankelijke lijst op met daarin naam en adres van de zorginstelling, UDI van alle zelfgemaakte hulpmiddelen (zie klasse 1: zelfcertificatie) en een verklaring dat deze hulpmiddelen voldoen aan alle veiligheids- en prestatiegegevens van de MDR;
- de zorginstelling legt een dossier aan van het productieproces, de bijzondere ontwerpkenmerkenĀ en het toegepaste kwaliteitsmanagementsysteem;
- de zorginstelling garandeert dat elk hulpmiddel conform dit dossier is gemaakt;
- de zorginstelling evalueert de opgedane ervaringen met het klinisch gebruik en onderneemt alle benodigde corrigerende acties (zie onder PMS en klinische evaluatie);
- het hulpmiddel mag niet industrieel of seriematig worden vervaardigd.
Software als medisch hulpmiddel
Software met een medisch doel ā zowel imbedded als ook stand-alone software zoals een app, een website of besturingssoftware – wordt in de MDR benaderd als medisch hulpmiddel waarop alle vereisten van de MDR van toepassing zijn.
Dat heeft gevolgen voor software die gebruikt wordt binnen de revalidatiesector voor het meten van prestaties, of met een therapeutisch doel. De software wordt door de cliĆ«nt gebruikt ā wel of niet in contact met de professional ā of door de professional. De maker van het programma is verantwoordelijk voor het voldoen aan de MDR.
Normaliter is ook hier risicoklasse 1 aan de orde. Zo gauw als deze software echter de besluitvorming van de medische behandeling ondersteunt op basis van algoritmen of deze besluitvorming aanstuurt, is al snel een hogere risicoklasse aan de orde (klasse IIa of hoger). Dat laatste betekent dat een toezichthoudende instantie de conformiteit en veiligheid moet bepalen en niet langer sprake is van zelfcertificatie door de maker.
Dat geldt dus niet voor software die alleen gegevens opslaat of overbrengt, aangezien deze geen medisch doel heeft en dus niet onder de MDR valt..
Het verdient aanbeveling gebruikte en in ontwikkeling zijnde software in de zorginstellingen aan een toets te onderwerpen aangezien de risicoās bij foutieve classificatie voor de maker en gebruiker groot zijn.
Hulpmiddelen gemaakt binnen de zorginstelling
Zorginstellingen hebben de mogelijkheid om medische hulpmiddelen voor de (revalidatie)behandeling, zelf te (laten) fabriceren. Het gaat dan bv. om individuele spalken, test- of oefenapparaten, inlegzolen, etc. die niet in de handel verkrijgbaar zijn. In principe krijgt de zorginstelling in de MDR dan een status afgeleid van die van fabrikant van dat hulpmiddel, waarbij echter niet aan alle eisen die gelden voor een fabrikant van een CE-gelabeld product, hoeft te worden voldaan. Deze uitzondering is van toepassing voor de zorginstelling wanneer voldaan wordt aan alle van de volgende eisen:
- het hulpmiddel wordt niet Ā overgedragen aan een andere rechtspersoon;
- het hulpmiddel wordt vervaardigd en gebruikt met inachtneming van een passend kwaliteitsmanagementsysteem;
- er is geen voor dit doel bruikbaar hulpmiddel op de markt (CE-gelabeld);
- de zorginstelling moet de bevoegde autoriteit kunnen toelichten dat het noodzakelijk was een eigen product te maken;
- de zorginstelling stelt een algemeen toegankelijke lijst op met daarin naam en adres van de zorginstelling, UDI van alle zelfgemaakte hulpmiddelen (zie klasse 1: zelfcertificatie) en een verklaring dat deze hulpmiddelen voldoen aan alle veiligheids- en prestatiegegevens van de MDR;
- de zorginstelling legt een dossier aan van het productieproces, de bijzondere ontwerpkenmerkenĀ en het toegepaste kwaliteitsmanagementsysteem;
- de zorginstelling garandeert dat elk hulpmiddel conform dit dossier is gemaakt;
- de zorginstelling evalueert de opgedane ervaringen met het klinisch gebruik en onderneemt alle benodigde corrigerende acties (zie onder PMS en klinische evaluatie);
- het hulpmiddel mag niet industrieel of seriematig worden vervaardigd.
Het is aan zorginstellingen om hun interne organisatie aan te passen conform de MDR indien er hulpmiddelen zelf gemaakt worden.
https://www.igj.nl/zorgsectoren/medische-technologie/toezicht-op-producten/vigilantie-medische-technologie/melden-als-fabrikant
https://www.igj.nl/onderwerpen/waarschuwingen-medische-hulpmiddelen/documenten/waarschuwingen/2022/01/17/liko-ab-fa-2021-11-004-lul-002—traverse-rail-carrier
